Zarzuty do opinii biegłego

Polskiej procedurze znane są dowody z osobowych źródeł informacji czyli dowody z zeznań świadków, jak również rzeczowe dowodowy źródłowe, jak np. dowody z dokumentów. Często jednak jednym z najważniejszych jest dowód z opinii biegłego. Dowód ten niejednokrotnie jest kluczowym w postępowaniu z zakresu odszkodowania, czy też w sprawach związanych z nieruchomościami. Opinia biegłego jako specjalisty budzi zawsze wiele emocji, w szczególności, gdy jej wynik jest odmienny od oczekiwanego przez nas. Jednakże w świetle przepisów prawnych w takich sytuacjach przysługują nam zarzuty do opinii biegłego, w których możemy podnieść to, co w naszej ocenie doprowadziło do błędnych w naszym mniemaniu wniosków.

Elementy opinii sądowej

Opinia biegłego składa się z części wstępnej, sprawozdania oraz części końcowej.

a) część wstępna

Część wstępna zawiera ogólne informacje o danych biegłego, sądzie, który zlecił wykonanie opinii czy też jej zakresie, a zatem np. pytanie do biegłego, ogólne dane sprawy, czyli sygnaturę akt oraz strony postępowania.

b) część sprawozdawcza

Część druga, sprawozdawcza, składa się z znowuż z dwóch części – pierwsza wskazuje materiał, na którym biegły pracował wydając opinie (najczęściej są to dokumenty zalegające w aktach danej sprawy, dane zebrane przez biegłego np. podczas oględzin nieruchomości, analizy rynku czy zdobyte w wyniku przebadania strony, bądź dane z ogólnie dostępnych rejestrów jak np. księga wieczysta), a druga, zawiera opisane przez biegłego jego własne spostrzeżenia, ustalenia, jak również metody służące mu do wydania wniosków końcowych.

c) część końcowa

Ostatnia część to wnioski, w których biegły ustosunkowuje się do zadanego mu pytania przez sąd, a zatem podaje np. wartość nieruchomości, wysokość miesięcznego czynszu, stopień uszkodzenia ciała, poczytalność itp. Całość musi tworzyć pewną zamkniętą kompozycję, w tym sensie, że po przeczytaniu opinii powinniśmy wiedzieć, jakie konkretne dane czy przeprowadzone badania doprowadziły biegłego do końcowych wniosków.

 

Zastrzeżenia do wniosków biegłego- czym są?

W sytuacji, gdy mamy zastrzeżenia co do przedstawionych przez biegłego wniosków, a będzie tak najczęściej, kiedy wnioski te będą odmienne od naszych twierdzeń, możemy wnosić zarzuty do opinii biegłego. Zarzuty do opinii biegłego stanowią w praktyce najczęściej pismo procesowe, w którym wskazujemy, jakich uchybień  w naszej ocenie dopuścił się biegły.

Pamiętajmy, że Sąd nie jest władny wskazać biegłym w jaki sposób mają przeprowadzić badanie. Oznacza to, że Sąd nie może konkretnie wskazać, jaką metodę biegły ma zastosować, albo w jaki sposób przeprowadzić badanie. Sąd może jedynie w postanowieniu o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego wskazać biegłemu wytyczne co powinien ustalić. Jednakże dobór metod badawczych i sposób dochodzenia do zleconych ustaleń należy zawsze do indywidualnych uprawnień biegłego oraz zależy od jego doświadczenia.

 

Zarzuty do opinii biegłego- jak formułować?

Jak formułować zatem zarzuty do opinii biegłego skoro najczęściej nie posiadamy stosownej wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie, a Sąd również nie ma wpływu na sposób działania biegłego w zakresie wyboru metod badawczych i podjętych czynności?

a) różnica pomiędzy zarzutami do opinii biegłego a zażaleniem na postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia biegłego

Przede wszystkim należy odróżnić zarzuty do opinii biegłego, które możemy podnieść kwestionując samą jego merytoryczną opinię od tych, które możemy kierować, co do wysokości wynagrodzenia przyznanego przez sąd biegłemu. Spotkałam się niejednokrotnie z nieprawidłową praktyką sprowadzającą się – obrazowo to ujmując – do wrzucania wszelkich zarzutów „do jednego worka”, co oznacza, że te same zarzuty, które mają podważać wnioski opinii równocześnie mają podważyć wysokość wynagrodzenia wskazywaną przez danego biegłego. Powyższe rozumowanie niestety jest błędne z uwagi na fakt, że kwestionując wysokość wynagrodzenia skupiamy się przede wszystkim na czasie pracy biegłego, a zatem czy był adekwatny do podjętych przez niego czynności oraz na poszczególnych wskazanych przez biegłego działaniach, pod kątem ich przydatności czy też konieczności przy sporządzaniu opinii. Więcej na temat problemu zarzutów dotyczących kosztów opinii biegłego znajdziecie tutaj:TU.

Natomiast zarzuty do opinii biegłego powinny się koncentrować na merytorycznej wartości samej opinii, a zatem czy wybrane przez niego metody przez były słuszne i czy wnioski z nich wyciągnięte są prawidłowe.

b) zarzuty do opinii –  błędy rachunkowe, matematyczne

Nie sposób stworzyć katalogu uniwersalnych zarzutów, pasujących do wszystkich opinii biegłych. Jednakże spróbuję zwrócić uwagę na kilka kwestii, które warto mieć na uwadze analizując ich opinie.

Przede wszystkim zwracajmy uwagę na ewentualne błędy rachunkowe w wyliczeniach biegłego oraz np.: omyłkowo podane powierzchnie pomieszczeń/lokali, czy też inne wartości zawyżone bądź zaniżone względem stanu rzeczywistego. Są to kwestie, które bardzo często umykają Nam, przekonanym prawdopodobnie, że błędy w przepisywaniu danych tabelarycznych, czy też błędy rachunkowe na poziomie opinii biegłego nie zdarzają się lub nie mają żadnego znaczenia. Tymczasem moja praktyka pokazuje, że wbrew pozorom są to jedne z najczęstszych błędów w opiniach, które mają duży wpływ na ich wyniki końcowe. Przykładowo, źle podany metraż mieszkania wpłynie na ocenę jego wartości czy też wartości możliwego do uzyskania czynszu najmu, nie bez znaczenia pozostanie też na podział nieruchomości wspólnej i wielkość ustalonych w niej udziałów. Warto zatem przeliczyć wszystkie rachunki wykonywane przez biegłego raz jeszcze w zaciszu domowym i sprawdzić, czy podane tam wartości, w szczególności w przypadku metrażu nieruchomości, odpowiadają rzeczywistości.

c) zarzuty do opinii – niewłaściwy dobór nieruchomości porównywanych

Jeżeli chodzi zaś o opinie dotyczące szeroko rozumianych wycen nieruchomości, formułując zarzuty do opinii biegłego, warto zwrócić uwagę na nieruchomości wybierane przez biegłego do tzw. próby porównawczej. Właściwy dobór nieruchomości porównywanych z nieruchomością będącą przedmiotem wyceny ma bowiem fundamentalne znaczenie dla oszacowania jej wartości. Do najczęstszych zastrzeżeń dotyczących wykorzystania przez biegłego nieruchomości nie spełniających warunku podobieństwa możemy zaliczyć, np. zbyt duże różnice w powierzchniach porównywanych nieruchomości, różne ich przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, różne położenie nieruchomości (przykładowo: zestawienie nieruchomości z dostępem do drogi publicznej z nieruchomościami pozbawionymi takiego dostępu, czy też zestawienie nieruchomości położonych w  atrakcyjnej części miasta z tymi położonymi na jego obrzeżach). Przy widocznych różnicach w cechach nieruchomości wycenianej i porównywanej zwracajmy również uwagę na przyjmowane przez biegłego kryterium zróżnicowania, czyli jego ocenę w jaki sposób dana okoliczność wpłynęła na wycenę danej nieruchomości. Przyjmując kryterium zróżnicowania należy także zwrócić uwagę na oszacowanie wpływu tychże różnic na średnią cenę wynikającą z porównania nieruchomości podobnych z nieruchomością wycenianą. Powyższe służy bowiem do oceny ustalenia ostatecznej wartości nieruchomości wycenianej.

d) zarzuty do opinii – własna inicjatywa dowodowa biegłego

Przy formułowaniu pisma zawierającego zarzuty do opinii biegłego pamiętajmy, że biegły na potrzeby sporządzanej opinii nie może sam z własnej inicjatywy przeprowadzić żadnego dodatkowego dowodu. Oznacza to, że nawet, jeżeli biegły uzna, że przekazany mu materiał dowodowy jest niewystarczający i niekompletny, nie jest on uprawniony do jego uzupełnienia, np. poprzez przesłuchanie świadków. Sporządzając opinię na zlecenie sądu biegły zobowiązany jest bowiem do korzystania z zebranego przez sąd materiału dowodowego i nie ma uprawnień do dokonywania ustaleń faktycznych we własnym zakresie. Niejednokrotnie zdarza się, że biegli w swoich opiniach sygnalizują potrzebę powołania biegłego innej specjalności. Jednakże zdarza się i tak, że biegli sami wykraczają poza ramy swojej specjalności i udzielają odpowiedzi w zakresie, w jakim nie posiadają wiedzy specjalnej. Często wypowiedzi takie nie są kategoryczne, albo wręcz wskazują, że ich ocena nie jest jednoznaczna, gdyż wymagana  jest wiedza biegłego z innej dziedziny. Dlatego też warto kontrolować, czy biegły nie przekroczył tychże granic, i w razie konieczności wnioskować o powołanie biegłego innej specjalności, który wypowie się co do wątpliwych kwestii. Sytuacja taka będzie miała miejsce np. w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku, gdzie kwestionowana jest ważność testamentu – wówczas często za niewystarczające należy uznać sporządzenie samej opinii psychiatrycznej, albowiem ta nie odpowie nam na pytanie w przedmiocie podatności spadkodawcy na sugestie, manipulacje czy wpływ na jego decyzje osób trzecich, gdyż to należy do oceny psychologicznej.

e) zarzuty do opinii- ocena stanu faktycznego przez biegłego

Należy również zaakcentować fakt, że biegły pod żadnym pozorem nie może oceniać stanu faktycznego, tzn. nie może oceniać przydatności danego dowodu, np. zeznań świadka, dla postępowania dowodowego. Zatem zarzuty do opinii biegłego mogą również dotyczyć jego ujawnionych personalnych zastrzeżeń w stosunku do którejkolwiek ze stron postępowania, czy też przedsięwziętej próby, jakiejkolwiek oceny materiału dowodowego zebranego już w sprawie. Biegły nie może również wydawać ostatecznych rozstrzygnięć w sprawie, z czym niestety niejednokrotnie spotykałam się w praktyce, np. przy przestępstwach przeciwko obyczajności seksualnej, biegli niejednokrotnie wypowiadali się z kategoryczną pewnością czy sprawca dopuścił się zarzucanego mu czynu. Zauważyć należy, że wbrew spotykanej, niedopuszczalnej praktyce, rolą biegłego nie jest dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych istotnych dla zastosowania określonej normy prawnej. To strony winny wykazywać fakty, z których wywodzą dla siebie korzystne skutki prawne. Zadaniem biegłego jest jedynie naświetlenie wyjaśnianych okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego w toku procesu i udostępnionego mu materiału sprawy.

Jeśli nie zarzuty do opinii biegłego, to co?

Jeśli żadne podniesione przez nas zarzuty do opinii biegłego nie doprowadzą do zmiany wniosków opinii w kierunku nas zadowalającym, warto przemyśleć kwestię sporządzenia prywatnej opinii i dołączenia jej do akt sprawy. Pamiętajmy przy tym, że chociaż opinia prywatna nie ma waloru dowodu z opinii biegłego sądowego, to jest dowodem z dokumentu prywatnego. Wnioski zawarte w takiej opinii muszą zostać rozważone i ocenione przez sąd. Tym samym opinia prywatna może poddać w wątpliwość opinię biegłego sądowego i doprowadzić do sporządzenia opinii przez innego biegłego. W praktyce sądowej opinie prywatne nadal są niedoceniane. Tymczasem stanowią one jedno z narzędzi mogących podważyć niekorzystną dla nas opinię biegłego sądowego. Pamiętajmy zatem, że zarzuty do opinii biegłego nie są więc jedyną możliwością zakwestionowania wadliwych w naszej ocenie ustaleń przez niego dokonanych.

error

Author: podparagrafem.pl

1 thought on “Zarzuty do opinii biegłego

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z polityką prywatności bloga podparagrafem.pl